Μην τρώτε την παραμύθα

Mpeyiri logo

Καθαρή Δευτέρα - Βρώμηκες Συνειδήσεις !

Κείμενο - σχόλιο σε άρθρο

Κείμενο - σχόλιο - στο άρθρο "Η νέα κοινωνική τάξη της αυτοοργάνωσης, μηχανή πολέμου για την έξοδο από την κυριαρχία" της εφημερίδας "Δράση".

Καλό το κείμενο. Θα ήθελα να θίξω 2-3 σημεία κριτικής από την δική μου ταπεινή οπτική. Η ανάλυση για την σύγχρονη εργασία μου φαίνεται σωστά τοποθετημένη με την μόνη διαφορά ότι τα εμπνευστικά προτάγματα του τέλους του κειμένου θα ήθελα να γίνουν λίγο περισσότερο σαφή. Όπως επίσης και μια αναφορά στα ήδη υπάρχοντα –καυτά- προβλήματα των εγχειρημάτων αυτοοργάνωσης που έχουμε δει και βιώσει μέχρι τώρα και στην ρίψη μερικών πρακτικών προτάσεων για την –όσο το δυνατόν- λύση τους.

Λίγο πιο αναλυτικά και συγνώμη για το ανεπεξέργαστο του λόγου μου.

Η απόρριψη των σύγχρονων επιστημονικών θεωριών και η τοποθέτησή τους ως εργαλεία και μόνο της κυριαρχίας από τη μία και η θέληση για απαλλαγή από την εργασία από την άλλη θα δημιουργήσουν μια λανθασμένη αντίληψη, κατά την γνώμη μου. Νομίζω ότι οι επιστήμες (όχι όλες) κ ό,τι γενικά δημιουργείται και παράγεται στην κοινωνία μας θα ήταν λάθος να το βάλουμε κάτω από την φθονερή απόλυτη ιδιοκτησία του «τέρατος». Ίσα ίσα, βλέπω ότι όλοι οι σύγχρονοι τομείς των επιστημών, από την κοινωνιολογία, την εκπαίδευση, το περιβάλλον μέχρι την φυσική κ την αστρονομία συντελούν στην επιβεβαίωση και τον εμπλουτισμό της ελευθεριακής κουλτούρας και φιλοσοφίας μας αν θέλετε. (δεν θέλω να γίνω πολύ αναλυτικός, επιγραμματικά στην εκπαίδευση όλο και περισσότερο μπορεί κανείς να στηρίξει και να θεμελιώσει την ελευθεριακή εκπαίδευση βασιζόμενος στα σύγχρονα ευρήματα κ πειράματα της παιδαγωγικής και ψυχολογίας (και όχι σε αφηρημένες έννοιες ελευθερίας), στην ψυχολογία το ίδιο, η φυσική δίνει μια νέα δυναμική ερμηνεία της ύπαρξης, της αθείας, του χάους και της δημιουργηκότητας). Όλα αυτά είναι που, με πολύ δουλειά και συνεργασία πρέπει οι συνάνθρωποι που θέλουν να πάμε προς τα εκεί που οραματίζεται το κείμενο και, νομίζω και εγώ, να δουλέψουμε σε όλους τους τομείς που απαρτίζουν τις κοινωνίες μας – καθένας εκεί που μπορεί κ θέλει- και να προτείνουμε συγκεκριμένα πράγματα. Το «Να δημιουργήσουμε εκείνες τις συνθήκες που θα οδηγήσουν στην απεξάρτηση μας από το πλαστικό, το πετρέλαιο, τη βιοτεχνολογία» δεν είναι συνθήκες, είναι τεχνολογίες και προτάσεις τρόπου οργάνωσης των κοινωνιών οι οποίες εμπεριέχουν τις προηγούμενα απορριπτέες από το κείμενο έννοιες όπως: περιβάλλον, επιστήμες, τρόπο οργάνωσης (κοινώς μάνατζμεντ όσο και αν φέρνει εμετό ο όρος), δομή, διοίκηση (συλλογική) και λοιπά. Αν απλά δημιουργήσουμε τις συνθήκες αυτό σημαίνει ότι μετά κάποιοι άλλοι θα το κάνουν ή ότι θα γίνει από μόνο του ;

Τέλος, μετά την πολύ καλή κριτική που κάνει το κείμενο στις παρωπίδες που φορές έχει ο ελευθεριακός χώρος, θα ήθελα επιτέλους να δω αν αναπτύσσουμε και να προτείνουμε λύσεις σε προβλήματα αυτοοργάνωσης που βλέπουμε στους κόλπους μας εδώ και χρόνια. Και πάνω σε αυτά τα θέματα πρέπει να δουλέψουμε. Να ρωτήσουμε πια γιατί δημιουργούνται ιεραρχικές δομές ενώ λέμε ότι δεν το θέλουμε, ποιες μέθοδοι υπάρχουν –που υπάρχουν και βασίζονται στις σύγχρονες θεωρίες της ψυχανάλυσης, της ψυχολογίας, της κοινωνιολογίας, της ανθρωπολογίας- για να βρούμε λύσεις και να βελτιώσουμε τις συνελεύσεις και την επικοινωνία μας ; Αυτό θα έρθει μόνο από την έμπνευση που μας δίνει η αναρχία και η ελευθεριακότητα ή επίσης από την κατανόηση του ατόμου, του συνόλου, από την αυτοπαρατήρηση της ίδιας μας της συμπεριφοράς και της επικοινώνισης αυτού που βρίσκουμε με τους άλλους ; (στην ουσία ψυχανάλυση της ψυχανάλυσης, δηλαδή παρατηρείς πως αντιδράς και σκέφτεσαι πάνω στην ίδια σου την συμπεριφορά, κάτι που θα πρέπει να καταφέρουμε να κάνουμε και σε συλλογικό επίπεδο). Πού είναι οι προτάσεις για καλύτερες συνελεύσεις ; πως θα φτάσουμε να συζητάμε δημιουργικά 500 και 600 άτομα ;

Για κλείσιμο και συγνώμη για την φλυαρία: τον μάιο 2012 επισκεύτηκα 10 κολλεκτίβες στην ισπανία. Κάνουν συνελεύσεις συναισθημάτων και έχουν facilitators σχεδόν όλοι. Ψάξτε το. Επίσης στην αμερική τρόπος λήψης αποφάσεων που έχουν καταφέρει να λειτουργήσει εως 2000 άτομα: ρόδα με ακτίνες, όλες οι ομάδες στις ακτίνες, οι εκπρόσωποί τους στο κέντρο (πχ από 2 ή 10 εκπροσώπους η κάθε υποομάδα), όταν δεν φτάνουν σε συμφωνία, γυρνούν στις ακτίνες και συζητάνε και μετά ξαναγυρίζουν στο κέντρο. Δηλαδή υπάρχουν εκπρόσωποι, αλλά οι εκπροσωπούμενοι είναι παρόντες. (φανταστείτε να ακούσετε 1000 απόψεις από μια συνέλευση 2000 ατόμων που όλοι «έχουν δικαίωμα να μιλήσουν». Εδώ στην ελλάδα ίσως και θα θεωρούσαμε φασιστικό να μην είναι οοολοι οριζόντιοι. Ε, δε γίνεται ρε παιδιά, πρέπει να το δούμε και να βρούμε τρόπους. Καλή μας δύναμη. Αλέκος, ανοιχτός σε σχόλια κ επικοινωνία. alekossailor@gmail.com

Εκτελούνται κοινωνικά έργα

reduce reuse recycle

Φυλλάδιο

Τι είναι το Οικολογικό Αποτύπωμα (Οικ.Απ.);

Αποτύπωμα είναι το ίχνος που αφήνει ένα σώμα όταν το πιέσουν επάνω σε μια επιφάνεια. Κατά παρόμοιο τρόπο μπορούμε να πούμε ότι το Οικολογικό Αποτύπωμα είναι το ίχνος που αφήνει ο τρόπος ζωής μας όταν πιέζει τη γη.

Πώς όμως μπορεί ο τρόπος ζωής μας να «πιέσει» την επιφάνεια της γης ?

Στην ουσία το τρόπος ζωής μας πιέζει τους πόρους της γης. Ο πλανήτης, μας παρέχει πολύτιμους πόρους τους οποίους πολλές φορές ξεχνάμε να σκεφτούμε και δεν υπολογίζουμε, ειδικά τη σημερινή εποχή όπου τα περισσότερα αγαθά παράγονται, καταναλώνονται και αποτιμώνται με οικονομικά και μόνο κριτήρια. Πώς υπολογίζεται το κόστος με το οποίο αποτιμάται η φυσική διαδικασία καθαρισμού του νερού ? του αέρα ? ποιος σκέφτεται την «οικονομική απόδοση» της καθαρής θάλασσας που μας παρέχει υγιή ψάρια ή της καθαρής στεριάς που συνεχίζει να είναι γόνιμη ? Ποιος δηλαδή υπολογίζει το όφελος αυτών που μας παρέχει ο πλανήτης μέσα από τις φυσικές διαδικασίες του ? Και ποιος υπολογίζει πόσο πιέζουμε αυτές τις διαδικασίες, πόσο τις αποδιοργανώνουμε, πόσο τις υποβαθμίζουμε ?

Πολλές φορές λοιπόν ξεχνάμε ότι η οικονομία είναι ένα υποσύστημα της κοινωνίας και ότι η κοινωνία είναι ένα υποσύστημα του περιβάλλοντος, τα οποία ιδανικά θα έπρεπε να βρίσκονται σε ισορροπία.

Τα τελευταία χρόνια επιστήμονες έχουν ξεκινήσει μια προσπάθεια υπολογισμού των παραπάνω εννοιών.

Έτσι το Οικολογικό Αποτύπωμα είναι μια μέτρηση του πόση έκταση εύφορης γης χρειάζεται για να παράγει τους πόρους που καταναλώνει μια κοινωνία και για να απορροφήσει τα απόβλητα που παράγει χρησιμοποιώντας την υπάρχουσα τεχνολογία.

Στην ουσία το Οικ. Απ. μετράει την απαίτηση των ανθρώπων από τη φύση σε σχέση με την βιοϊκανότητά της η οποία είναι η μέτρηση αυτών που μας παρέχει η φύση. Μετρώντας αυτά τα δύο μπορούμε να συγκρίνουμε πόση φύση έχουμε σχετικά με το πόση χρησιμοποιούμε.

Αν για παράδειγμα μέσα σε ένα χρόνο χρησιμοποιούμε στην χώρα μας περισσότερους φυσικούς πόρους (Οικ. Απ.) από αυτούς που παράγει η φύση (βιοϊκανότητα) τότε θα πρέπει να εισάγουμε από αλλού τους επιπλέον πόρους που χρειαζόμαστε.

Συχνά - κυρίως λόγω του δυτικού τρόπου ζωής- υπολογίζουμε ότι η ανθρωπότητα απλώς παίρνει περισσότερα από όσα η φύση μπορεί να παρέχει διατηρώντας την υγεία της !

Ο υπολογισμός του Οικ. Απ. βασίζεται σε δεδομένα από 200 έθνη με 6.000 σημεία δεδομένων ανά έθνος, ανά χρόνο.

Γιατί τα υπολογίζουμε αυτά ; Πού θέλουμε να «πάμε» ; Ποιος είναι ο στόχος ;

Στόχος είναι η ποιότητα ζωής για όλους.

Η Αξιοβίωτη ζωή για όλους.

Πώς μπορεί να μας βοηθήσει το Οικ.Απ. ;

Συχνά λέγεται ότι εάν δεν μπορείς να υπολογίσεις που βρίσκεσαι, είναι δύσκολο να κινηθείς προς την κατεύθυνση που θέλεις.

Υπό αυτή την έννοια το Οικ. Απ. είναι ένα εργαλείο με το οποίο μπορούμε να μετράμε και επομένως να βλέπουμε αν κάνουμε πρόοδο ή όχι σχετικά με την μείωση της πίεσής μας στους πλανητικούς πόρους. Με αυτόν τον τρόπο η έννοια της «διατήρησης της αειφορίας» γίνεται λιγότερο αφηρημένη.

Το Οικολογικό Αποτύπωμα βοηθά τα τοπικά κυβερνητικά συμβούλια αλλά και τον τοπικό πληθυσμό να καταλάβουν τις γειτονικές έως παγκόσμιες επιδράσεις των δράσεών τους και τους ωθεί να επιλέξουν στρατηγικές που να μειώνουν το αποτύπωμά.

Διευκολύνει στο να καταλάβουμε και να προσδιορίσουμε την έννοια της παγκόσμιας δικαιοσύνης και της οριζόντιας κατανομής των πόρων της φύσης.

Τέλος μας βοηθάει να σκεφτούμε πώς μπορούν τα οράματά μας για την ανθρώπινη κοινωνία να ολοκληρωθούν μέσα στα όρια των δυνατοτήτων που μας παρέχει ο πλανήτης. Αυτή νομίζουμε πως είναι και μια από τις βασικές προκλήσεις της ανθρωπότητας του 21^ου αιώνα. (ιτάλικ και λίγο μεγαλύτερη γραμματοσυρά)

Τι είδαμε από την έρευνά μας στο Ρέθυμνο ; - Μερικά συμπεράσματα

Θέλουμε να σημειώσουμε ότι η έρευνά μας θα μπορούσε να είναι περισσότερο αξιόπιστη καθώς δεν μπορέσαμε να ρωτήσουμε μεγάλο αριθμό ατόμων και επίσης οι ερωτήσεις θα μπορούσαν να είναι περισσότερο ακριβείς. Έτσι γνωρίζουμε ότι τα αποτελέσματά μας δεν είναι ακριβή. Από την άλλη όμως θεωρούμε ότι μας δίνουν πολλά σημαντικά και ενδιαφέροντα συμπεράσματα.

Πήραμε λοιπόν το ερωτηματολόγιο για το προσωπικό οικολογικό αποτύπωμα από τον οργανισμό «Παγκόσμιο Δίκτυο Αποτυπώματος» και ρωτήσαμε τους συμπολίτες μας σε σπίτια, γραφεία, σχολεία. Ρωτήσαμε γνωστούς, συνάδελφους και φίλους για τις καθημερινές τους συνήθειες στην κατανάλωση τροφίμων, ενέργειας, νερού, στην ανακύκλωση και σκιαγραφήσαμε το Οικολογικό Αποτύπωμα 124 πολιτών του Ρεθύμνου.

Είδαμε ότι ο μέσος όρος εύφορης γης που απαιτεί ο τρόπος ζωής των ερωτηθέντων είναι 41 στρέμματα (δηλαδή 41.000 τετραγωνικά μέτρα) τη στιγμή που η παγκόσμια μέση ικανότητα της γης μπορεί να παρέχει 18 στρέμματα σε κάθε έναν από εμάς ![1].

Συγκριτικά βρισκόμαστε λίγο χαμηλότερα από τον μέσο όρο οικολογικού αποτυπώματος της Ελλάδας ο οποίος το 2005 ήταν 54 στρέμματα, αλλά πολύ υψηλότερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο ο οποίος το 2007 ήταν 27 στρέμματα ![2].

Με βάση τα στρέμματα που «ξεζουμίζουμε» από τη φύση εδώ στο Ρέθυμνο, αν κάνουμε την υπόθεση ότι όλοι οι κάτοικοι της Κρήτης ζούσαν όπως εμείς (-θα πείτε ότι δεν ζουν όλοι όπως εμείς εδώ στο Ρέθυμνο και μάλλον ευτυχώς !) τότε καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως η εύφορη έκταση που θα χρειαζόμασταν αντιστοιχεί με 24.646 τετραγωνικά χιλιόμετρα την στιγμή που όλη η έκταση της Κρήτης είναι 8.336 τετραγωνικά χιλιόμετρα, δηλαδή θα χρειαζόμασταν 2,95 «Κρήτες» !

Παρομοίως υπολογίζουμε ότι αν οι κάτοικοι του πλανήτη ζούσαν όπως εμείς, τότε η έκταση που θα χρειαζόμασταν αντιστοιχεί σε 2,3 πλανήτες σαν τον δικό μας !

Κάποιες από τις απαντήσεις που θα θέλαμε να σχολιάσουμε είναι ότι:

· Το 33% των ερωτηθέντων απάντησαν ότι τρώνε κρέας κάθε μέρα.

Γνωρίζουμε ότι 1 κιλό κρέας για να παραχθεί απαιτεί περίπου 10 κιλά φυτικά υλικά. Φανταστείτε λοιπόν πόσοι άνθρωποι μπορούν να τραφούν με 1 κιλό κρέας και πόσοι με 10 κιλά φυτικών υλικών.

· Το 83% των ερωτηθέντων πιστεύουν ότι όλο ή τα τρία τέταρτα των τροφίμων που καταναλώνουν έχει παραχθεί στην Ελλάδα.

Θεωρούμε αυτή την εκτίμηση υπερβολικά αισιόδοξη. Είναι γεγονός πως η κατανάλωση τοπικών προϊόντων είναι όντως σημαντική καθώς το αποτύπωμα των τροφίμων που έρχονται από μακρινές περιοχές είναι κατά πολύ μεγαλύτερο από τα τοπικά τρόφιμα (πετρέλαιο για τη μεταφορά τους, εκμετάλλευση γόνιμου εδάφους μακρινών περιοχών), δυστυχώς όμως οι οικονομικές συνθήκες πολλές φορές οδηγούν στον παραλογισμό προϊόντα με μεγαλύτερο οικολογικό αποτύπωμα να φτάνουν σε εμάς σε χαμηλότερη τιμή από ότι προϊόντα με μικρότερο Οικ. Απ. !. Παρόλα αυτά θεωρούμε πως τα υψηλά ποσοστά ατόμων τα οποία θεωρούν πως καταναλώνουν τοπικά προϊόντα υποδηλώνει τουλάχιστον την πρόθεσή τους και τις προτιμήσεις τους. Τέλος σημειώνουμε την ανάγκη για καλύτερη σήμανση των προϊόντων, καθώς πολλές φορές αναγράφεται η χώρα συσκευασίας και όχι παραγωγής.

· Το 28% των ερωτηθέντων απάντησαν πως είτε δεν ανακυκλώνουν είτε ανακυκλώνουν ελάχιστα έναντι του 72% που απάντησε ότι ανακυκλώνει όλα ή τα περισσότερα απορρίμματά του.

Θεωρούμε ότι πιθανότατα λόγο των ανθρώπων που ρωτήσαμε (άτομα με αυξημένη ίσως περιβαλλοντική συνείδηση λόγο του κοινωνικού μας κύκλου) το αποτέλεσμα δεν αντιπροσωπεύει την πραγματικότητα. Άλλωστε σύμφωνα με στοιχεία του Δήμου ανακυκλώνεται μόνο το 17% των απορριμμάτων. (Χμ !..)

· Το 35% των ερωτηθέντων έχει αλλάξει όλες τις λάμπες του με λάμπες εξοικονόμησης ενέργειας, ποσοστό σχετικά χαμηλό αν σκεφτούμε τη σημαντική οικονομία στην ενέργεια που κάνουν αυτές οι λάμπες καθώς και το ότι βρίσκονται στην αγορά αρκετά χρόνια τώρα και θα μπορούσε να έχει ολοκληρωθεί η αλλαγή.

· Ποσοστό 31% των ερωτηθέντων διανύει με το αυτοκίνητό του κάθε εβδομάδα απόσταση μεγαλύτερη των 140 χιλιομέτρων εκ των οποίων οι περισσότεροι διανύουν πάνω από 230 χιλιόμετρα εβδομαδιαίως (!).

Θεωρούμε ότι το ποσοστό αυτό είναι σημαντικό καθώς οι εκπομπές ρύπων, το πετρέλαιο και τα υλικά που απαιτούνται για τόσο μεγάλες μετακινήσεις ζημιώνουν σημαντικά το περιβάλλον. Η επιλογή για εγκατάσταση σε μεγάλες πόλεις ενώ η εργασία είναι έξω από αυτές ή το αντίστροφο οφείλεται στην έλλειψη ισόρροπης ανάπτυξης καθώς οι πενιχρές υποδομές στην επαρχία ή το υπερβολικά αστικοποιημένο περιβάλλον εντός των πόλεων δεν καλύπτουν τις επιθυμίες των σύγχρονων ανθρώπων.

· Το 52% των ερωτηθέντων απάντησε πως δεν γνωρίζει πόση είναι η κατανάλωση καυσίμου του αυτοκινήτου του.

Καθώς η κατανάλωση καυσίμου είναι ένας σημαντικός παράγοντας κατανάλωσης ενέργειας και ρύπανσης, η άγνοια αυτού του στοιχείου μας προκαλεί προβληματισμό. Η κατανάλωση καυσίμου θα πρέπει να αποτελεί σημαντικό κριτήριο στην αγορά αυτοκινήτου, είτε ιδιωτικού είτε επαγγελματικού.

· Το 51% των ερωτηθέντων απάντησε πως ποτέ ή σχεδόν ποτέ δεν παίρνει συνεπιβάτες στο αυτοκίνητό του.

Είναι φανερό ότι η μετακίνηση των 1 με 2 περίπου τόνων ενός αυτοκινήτου για μόνο έναν άνθρωπο 50-100 κιλών βάρους καταναλώνει πολλαπλάσια ενέργεια.

· Το 86% των ερωτηθέντων χρησιμοποιεί σποραδικά ή καθόλου τα μέσα μαζικής μεταφοράς με το 59% να έχει απαντήσει «καθόλου».

Η στάση αυτή αποτελεί ένα ηχηρό μήνυμα το οποίο πρέπει να ακούσουν οι πολίτες αλλά και η δημοτική αρχή σχετικά με την ανάγκη συχνότερης χρήσης, την βελτίωση των ΜΜΜ αλλά και την σωστή ενημέρωση του κοινού με σκοπό την αλλαγή συμπεριφοράς.

Μερικά στοιχεία για το Οικολογικό Αποτύπωμα σε μεγαλύτερη κλίμακα

Με αφορμή τη συζήτηση για το οικολογικό αποτύπωμα θα θέλαμε να παραθέσουμε μερικά επιπλέον στοιχεία.

Σύμφωνα με τις μετρήσεις του Παγκόσμιου Δικτύου Αποτυπώματος το 2010, το 80,3% του παγκόσμιου πληθυσμού είναι υπεύθυνα για το 38,3% του παγκόσμιου αποτυπώματος της ανθρωπότητας. Το υπόλοιπο 19,7% είναι υπεύθυνα για το 61,7%.

Ο τρόπος ζωής στις «ανεπτυγμένες» χώρες υποθηκεύει το μέλλον του πλανήτη και «κλέβει» πόρους από άλλες χώρες για να χορτάσει την λαιμαργία του.

Οι ευρωπαίοι σήμερα χρειάζονται 49 στρέμματα εύφορης γης ανά άτομο για να διατηρήσουν τον τρόπο ζωής τους. Καθώς όμως η ήπειρος της Ευρώπης μπορεί να παρέχει 22 στρέμματα εύφορης γης ανά άτομο, οι ευρωπαίοι βασίζονται στον υπόλοιπο κόσμο για να εξισορροπήσουν αυτήν την αυξανόμενη υπερβολή – ουσιαστικά περισσότερο από μιαν ακόμη Ευρώπη.

Έτσι παρατηρούμε την Παγκόσμια Βιοϊκανότητα να μειώνεται καθώς ασφυκτιά κάτω από το Οικολογικό Αποτύπωμα μια «μπότας» που ολοένα αυξάνει.

Η Ελλάδα έζησε ταυτόχρονα γρήγορη οικονομική ανάπτυξη και μεγάλη αύξηση της κατανάλωσης, ειδικά της ενέργειας. Το 2001 το αποτύπωμά της αυξήθηκε σχεδόν 180% σε σχέση με αυτό του 1960.

Δυστυχώς το οικολογικό αποτύπωμα της Ελλάδας έχει υπερβεί την βιοϊκανότητά της από το 1960.

[λίγο κενό εδώ]

Πέρα από τις διεθνής ή εθνικές πολιτικές στρατηγικές, κάτι που έχει να κάνει με κεντρικές αποφάσεις τις οποίες και αυτές επηρεάζουμε σε έναν βαθμό, πιστεύουμε ότι αναδεικνύεται η σημασία της προσωπικής στάσης ζωής. Άλλωστε και εμείς είμαστε «η κοινωνία».

«Αγαπούμε αυτή τη γη όπως ένα νεογέννητο αγαπά τους χτύπους της καρδιάς της μητέρας του»

Από την ομιλία του Ινδιάνου Αρχηγού Σιάτλ, 1854

- Άραγε εμείς αγαπούμε αυτή τη γη ;…

Η σωτηρία του πολιτισμού δεν είναι ένα άθλημα για θεατές. Καθένας από εμάς πρέπει να ωθηθεί σε γρήγορες αλλαγές.

Οπισθόφυλλο

«Τι εννοούμε όταν μιλάμε για αειφορία ? Υπάρχουν πολλοί τρόποι να το ορίσουμε, αλλά όλοι αντανακλούν μια απλή αλήθεια. Είμαστε ένα είδος με απεριόριστη όρεξη που ζούμε σε έναν πλανήτη με περιορισμένους πόρους.»

National Geographic

---

[1] Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιο Δικτύου Αποτυπώματος το 2010

[2] Δυστυχώς οι συγκρινόμενες μετρήσεις διαφέρουν ελαφρώς χρονολογικά, όμως πιστεύουμε ότι οι αναλογίες δεν έχουν αλλάξει σημαντικά.

Αποτελέσματα της έρευνας που έκανε η Περιβαλλοντική Ομάδα του Κέντρου Εκπαίδευσης Ενηλίκων Ρεθύμνου μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου του 2011 σχετικά με το Οικολογικό Αποτύπωμα των κατοίκων Ρεθύμνου.

Ερωτήθηκαν 124 άτομα